SEYAHAT-TATİL
115 yıl sonra Eiffel Kulesi'ne formül
Dünyanın en fazla ilgi çeken yapılarından bir olan Eyfel kulesi için Amerikalı bir bilim adamı şimdi bir formül üretti. Formül, yapının kurulmasından 115 yıl sonra kulenin zarif biçimini açıklıyor.
Gustav Eiffel, kulesini 1889 yılında kurmaya karar verdiğinde büyük bir sorunu vardı: Rüzgâr. Eiffel, rüzgârın çelik yapı üzerindeki etkisini açıklayacak bir formül bilmiyordu. Bu nedenle yapının inşası sırasında çizimler ve ampirik deneylerle yetinmek zorunda kalmıştı.
"Kuleyi parça parça inşa etmiş ve tanımı için herhangi bir formüle sahip değildi" diyor Colorado Üniversitesi mühendisi Patrick Weidman. Mühendis Eyfel Kulesi'nin yapısını matematiksel olarak çözdüğüne inanıyor.
Eiffel'in eserine hayran olan Weidman, yapıyı ve yukarı doğru uzanan eğriyi açıklayacak bir formül arıyordu. Matematikçiler bu tür bir denklemin varlığından emindiler. Ancak bunun çok zor olduğu da bilinmekteydi. Weidman 2001 yılında çizgisel olmayan bir entegral formülüne ulaştı. Bu formül bir kulenin biçimini açıklayacak birkaç çözüm getiriyordu. Denklem, diğer bir Eyfel hayranı olan Christophe Chouard tarafından üretilmiş ve yayımlanmıştı.
Fırtına KorkusuWeidman hemen hesaplar yaparak çözüme ulaşabileceğine inanmıştı. Onun denklemi aşağı doğru bakan bir parabolü açıklıyordu. Ama ne var ki bunların kavisleri, ünlü yapının biçiminden farklıydı. Ayrıca Weidman, Chouard denklemindeki olası tüm çözümlerin hatalı parabollerle sonuçlandığını veya sonsuzlukta kaybolduklarını da saptadı.
Bu hayal kırıklığından sonra Weidman, Paris'e giderek Louvre'daki tarihi belgeler üzerinde çalışınca, mühendisin fırtına korkusu dikkatini çeker. "Eiffel, kariyeri boyunca rüzgâr sorunu üzerinde düşünmüştü" diyor bilim adamı.
Eiffel, matematik formülleri yerine sadece deneyimlerine güvenmek zorunda olmasına rağmen yepyeni bir model denemişti. 300 m. yüksekliğindeki metal yapının alt kısmı, normalde rüzgârın basıncını dengeleyen verevine direkler yerine, dört sütunla son derece sağlam bir şekilde inşa edilmiştir.
İşte Weidman bu nedenle kulenin biçimini açıklamak için iki ayrı denkleme (alt ve üst kısım için iki ayrı denklem) ihtiyacı olduğunu anladı. Ve böylece 2004 Temmuz'da "Compte Rendu Mécanique" dergisinde, kulenin zarif biçimini açıklayan iki formül sundu. Bu denklemler şimdi İngiliz "Architectural Research Quarterly" dergisinde de yayımlanacak.
115 yıl sonra Eiffel Kulesi'ne formül
Dünyanın en fazla ilgi çeken yapılarından bir olan Eyfel kulesi için Amerikalı bir bilim adamı şimdi bir formül üretti. Formül, yapının kurulmasından 115 yıl sonra kulenin zarif biçimini açıklıyor.
Gustav Eiffel, kulesini 1889 yılında kurmaya karar verdiğinde büyük bir sorunu vardı: Rüzgâr. Eiffel, rüzgârın çelik yapı üzerindeki etkisini açıklayacak bir formül bilmiyordu. Bu nedenle yapının inşası sırasında çizimler ve ampirik deneylerle yetinmek zorunda kalmıştı.
"Kuleyi parça parça inşa etmiş ve tanımı için herhangi bir formüle sahip değildi" diyor Colorado Üniversitesi mühendisi Patrick Weidman. Mühendis Eyfel Kulesi'nin yapısını matematiksel olarak çözdüğüne inanıyor.
Eiffel'in eserine hayran olan Weidman, yapıyı ve yukarı doğru uzanan eğriyi açıklayacak bir formül arıyordu. Matematikçiler bu tür bir denklemin varlığından emindiler. Ancak bunun çok zor olduğu da bilinmekteydi. Weidman 2001 yılında çizgisel olmayan bir entegral formülüne ulaştı. Bu formül bir kulenin biçimini açıklayacak birkaç çözüm getiriyordu. Denklem, diğer bir Eyfel hayranı olan Christophe Chouard tarafından üretilmiş ve yayımlanmıştı.
Fırtına KorkusuWeidman hemen hesaplar yaparak çözüme ulaşabileceğine inanmıştı. Onun denklemi aşağı doğru bakan bir parabolü açıklıyordu. Ama ne var ki bunların kavisleri, ünlü yapının biçiminden farklıydı. Ayrıca Weidman, Chouard denklemindeki olası tüm çözümlerin hatalı parabollerle sonuçlandığını veya sonsuzlukta kaybolduklarını da saptadı.
Bu hayal kırıklığından sonra Weidman, Paris'e giderek Louvre'daki tarihi belgeler üzerinde çalışınca, mühendisin fırtına korkusu dikkatini çeker. "Eiffel, kariyeri boyunca rüzgâr sorunu üzerinde düşünmüştü" diyor bilim adamı.
Eiffel, matematik formülleri yerine sadece deneyimlerine güvenmek zorunda olmasına rağmen yepyeni bir model denemişti. 300 m. yüksekliğindeki metal yapının alt kısmı, normalde rüzgârın basıncını dengeleyen verevine direkler yerine, dört sütunla son derece sağlam bir şekilde inşa edilmiştir.
İşte Weidman bu nedenle kulenin biçimini açıklamak için iki ayrı denkleme (alt ve üst kısım için iki ayrı denklem) ihtiyacı olduğunu anladı. Ve böylece 2004 Temmuz'da "Compte Rendu Mécanique" dergisinde, kulenin zarif biçimini açıklayan iki formül sundu. Bu denklemler şimdi İngiliz "Architectural Research Quarterly" dergisinde de yayımlanacak.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder